Pseudonim „Weksler” Opowieść o Rudolfie Probście

– Dzwonię z więzienia – w głosie rozmówcy słychać było napięcie.

– Jest szef?

– Nie ma go już, wyszedł godzinę temu. Czy coś przekazać? – Rudek niczego jeszcze nie podejrzewał.

– No… nie wiem… Wolałbym osobiście – ten po drugiej stronie wyraźnie się wahał.

– Jutro rano szef wyjeżdża do Tarnowa. Możecie go nie zastać, to może jednak przekażę jak to coś ważnego. (…)

– To przekaż, ale jeszcze dziś. Macie w gestapo wtykę! Przed chwilą skończyłem przesłuchiwanie więźnia. Mówił, że jest donosiciel, ale nie znał jego nazwiska. Niech szef zajmie się tym jak najszybciej. Zrozumiano?

– Tak jest!

Rudek zbladł jak papier. Starał się uspokoić na tyle, żeby mu głos nie drżał. Koniec! Dekonspiracja!

I informacja o nas: Laura Barszczewicz i Lidia Zielonka to dwie z pozoru obce sobie kobiety, które połączyła historia Rudolfa Probsta. Pierwsza z nich jest jego wnuczką, druga zaś zainteresowaną jego losami mieszkanką Zarszyna – wsi, w której dorastał w czasie wojny. Przeplatana narracja ukazuje bohatera w dwóch odmiennych rolach: jako zaangażowanego w działalność konspiracyjną żołnierza Armii Krajowej oraz jako dziadka opowiadającego wnuczce historię swojego życia. Osobiste wspomnienia Probsta stanowią furtkę, przez którą spoglądać możemy w przeszłość i śledzić jego dramatyczne losy na tle wydarzeń znanych z kart historii. Takie skrzyżowanie dwóch perspektyw – osobistej i dziejowej – ukazuje, jak złożony charakter cechować może procesy i wydarzenia przywoływane potem w kronikach w sposób mniej lub bardziej uproszczony. Uzmysławia także, że bohaterowie tworzący historię to najczęściej zwykli ludzie żyjący tuż obok nas.